Dziękuję Marek Adam Olszyński za zaproszenie do udziału w międzynarodowym projekcie artystycznym MAIL ART – BORDERLAND.
„Mail art to nie tylko nurt artystyczny, ale idea komunikacji poprzez sztukę — ponad granicami, językami i instytucjami. To historia twórczej wymiany, która trwa od ponad pół wieku i wciąż inspiruje kolejne pokolenia artystów.”
Z przyjemnością podjąłem wyzwanie 
Tytuł „w niepamięci – pamięć”
Czy niebo pamięta?
Czy woda wspomina?
Czy otulony mgłą historii pejzaż
pozwala z nadzieją wyglądać jutra?
Gdzie człowiek?
Gdzie ONI?
Gdzie My?
Gdzie ja?
Tak wiele pytań…
Format A5 /poziom/
Technika grafika cyfrowa
Data 15.02.2026 r.
„MailArt – introdukcja Mail Art – Pogranicze Kultur to projekt artystyczno-badawczy poświęcony idei Sztuki Poczty. Nurt ten wykorzystuje przesyłkę pocztową jako nośnik i medium sztuki. List, pocztówka czy koperta stają się nie tylko środkiem przekazu, lecz również samodzielnym dziełem, niosącym w sobie osobisty ślad autora i jego refleksję nad światem. Sztuka Poczty od początku istnienia opiera się na idei swobodnej wymiany twórczej, przekraczającej granice geograficzne, językowe i kulturowe. Projekt Mail Art – Pogranicze Kultur wyrasta z tej tradycji, czerpiąc inspirację z wcześniejszego międzynarodowego sympozjum artystyczno-naukowego Łem ART (https://łem.art), które zapoczątkowało dialog artystyczny wokół dziedzictwa i tożsamości regionów pogranicza. Nowe przedsięwzięcie rozwija tę ideę, tworząc przestrzeń współpracy dla artystów z różnych krajów i środowisk. Celem projektu jest promocja współczesnej sztuki oraz historii i tradycji pogranicza, a także budowanie mostów porozumienia między kulturami poprzez działania artystyczne. Projekt ten ma także umożliwić wszystkim uczestnikom indywidualną wymianę swoich projektów, w ramach artystycznej konwencji zwanej Sztuką Poczty. W ramach projektu planowane są międzynarodowe wystawy w Polsce i za granicą, warsztaty edukacyjne oraz wykłady rozwijające tematykę wielokulturowości i artystycznego dialogu. Mail Art – Pogranicze Kultur jest przedsięwzięciem otwartym zarówno dla uznanych artystów, jak i debiutujących twórców, studentów kierunków artystycznych reprezentujących różne dziedziny sztuk wizualnych, od grafiki po techniki około-fotograficzne i mieszane. Tematem przewodnim projektu jest Pogranicze kultur, interpretowane indywidualnie przez uczestników w kontekście ich własnych doświadczeń, wrażliwości i tożsamości. Każda przesyłka artystyczna, która dotrze do organizatorów od zaproszonych przez nich imiennie twórców, stanie się częścią większej opowieści o różnorodności i wzajemnym przenikaniu kultur, tworząc sieć znaczeń i relacji opartych na sztuce, komunikacji i wspólnym doświadczeniu człowieczeństwa. Zapraszamy do naszego międzykulturowego dialogu artystów POGRANICZA!”
Marta Krynicka-Orzech, Anna Steliga & Marek Adam Olszyński
24 kwietnia 2026 roku o godzinie 18:00 w Foyer Teatrze Maska w Rzeszowie odbyła się pierwsza wystawa Międzynarodowego projektu artystyczno-badawczego „MailArt Pogranicze Kultur”
„W ostatnich latach w Polsce nastąpił zauważalny powrót do sztuki poczty, o czym świadczą m.in. takie wydarzenia, jak: „Mail Art Continuum – Międzynarodowa Wystawa Mail Artu w Warszawie” (2023), „Nie Zła Sztuka Poczty” Piotra C. Kowalskiego w Galerii Entropia we Wrocławiu (2023), „NADAWCA: Paweł Petasz / ODBIORCA: cały świat” w Centrum Sztuki Galeria EL w Elblągu (2024) czy KAFKA – International Mail Art w Krakowie (2024). Nasz międzynarodowy projekt artystyczno-badawczy MAIL ART POGRANICZE KULTUR (2026-2027) wpisuje się znakomicie w ten intrygujący trend. Nie da się ukryć, że sztuka poczty przeżywa obecnie renesans. Cyfrowi ludzie XXI wieku wchodzący w interakcję z AI, konwersujący z zaawansowanym algorytmem, który symuluje ludzkie zachowania i empatię, coraz częściej pragną namacalnego kontaktu z drugim człowiekiem. Chcą rozmowy, dialogu. Artyści także. A sztuka poczty, która zrodziła się z potrzeby dzielenia i wymiany oraz z chęci współodczuwania rzeczywistości, im to znakomicie umożliwia.
Sztuka poczty (Mail Art), sztuka korespondencyjna lub sztuka pocztowa pojawiła się około dwie dekady po zakończeniu II wojny światowej w ramach międzynarodowego ruchu neoawangardy. Za ojca (a może już nawet dziadka) tej sztuki uznawany jest Ray Johnson. To on w latach 60-tych XX wieku stworzył tzw. Nowojorską Szkołę Korespondencyjną, która nie wpisywała się w żadne kanony muzealno-galeryjne. Mail art to było czyste spotkanie z aktem twórczym jako wartością samą w sobie. Opierał się na relacji nadawca-odbiorca oraz na twórczym komunikacie. Akt korespondencji został podniesiony do rangi wypowiedzi artystycznej m.in. w twórczości Chucka Welcha aka CrackerJack Kid, artystów grupy Fluxus, Joe Brainarda, Vittore Baroniego (projekt Brain Cell) czy Pere Sousy (Merz Mail Factory). W Polsce pierwsze próby Mail Artu pojawiły się na przełomie 60-tych i 70-tych lat, a jako przedstawicieli tego rodzaju sztuki można wymienić takich artystów, jak: Antoni Halor („Kopertografika”), Anastazy Wiśniewski. Andrzej Partum, Andrzej Dudek-Dürer, Piotr C. Kowalski czy Paweł Petasz.
Artyści biorący udział w Międzynarodowym projekcie artystyczno-badawczym MAIL ART POGRANICZE KULTUR (2026-2027) w swoich pracach analizują w bardzo ciekawy i różnorodny sposób tytułowe zagadnienie. Przygranicze / nadgranicze cechują się zawsze wymianą kulturową i etniczną. Niektórym autorom dało to możliwość przedstawienia dowodów na wyzwalanie pozytywnego efektu pogranicza – otwierania i wzbogacania jednostkowych lub grupowych tożsamości. Inni ukazali niebezpieczeństwa takiego styku, nawiązując wprost do przemocy, agresji i wojny. Nie zabrakło odwołań do wspomnień, w których dominują przedmioty, postacie lub portrety symbolizujące przodków, a także pejzaże realistyczne oraz pełne metaforycznych splotów i więzów wyimaginowane krajobrazy. Pojawia się też abstrakcja ukazana w odmianach malarskich, graficznych i fotograficznych. Ciekawą część prac stanowią dzieła w formie kolaży, a także prace bardzo malarskie oraz w klasycznych technikach graficznych. W projekcie znalazły się też prace humorystyczne, intymne i subtelnie skonstruowane, czasem stworzone w duchu pop-artowskiego komiksu. Jest także nengajō – noworoczna pocztówka, czyli praca kultywująca japoński zwyczaj wysyłania pisemnych życzeń na tę okazję. Zbiór sztuki pocztowej projektu MAIL ART POGRANICZE KULTUR jest obszerny i nie pozostawia widza bez emocji, stanowi również cenne źródło wymiany myśli i idei. Dla artystów poczta to medium i narzędzie autentycznego, indywidualnego i bezpośredniego przekazu. W naszym projekcie wzięło udział 80 artystów niemalże z całego świata. Twórcy z Azji, Afryki, Ameryki i Europy dzięki projektowi promują Polskę, województwo podkarpackie i – parafrazując cytat C. Welcha – są obecni nie tylko „(…) w Breście, Utrechcie i Trieście”, ale także w Rzeszowie – naszym mieście.
Mateusz Florczak w tekście „Mail art – sztuka poczty” słusznie zauważa, że w obecnych czasach społeczno-politycznych, ekonomicznych i kulturowych podziałów nadal ujmują nas wyróżniające cechy sztuki poczty, takie jak jej transgraniczność czy multilingwistyczność. Mail art to krańcowa eksploatacja możliwości, jakie przyniosła ze sobą instytucja poczty, niegdyś „tradycyjna”, dziś już także elektroniczna, która jednak ciągle w „doświadczaniu korespondencji” ma aspekt emotywny.”
W imieniu Koordynatorów projektu wstęp napisała Anna Steliga
w e r n i s a ż
