W sobotę 13 czerwca odbyło się uroczyste otwarcie wystawy międzynarodowego projektu artystyczno-badawczego „MailArt Pogranicze Kultur” w Kresowy Dom Sztuki w Dubiecku
Zapraszam na wystawę, która będzie otwarta dla zwiedzających do 27 lipca 2026 r.
W projekcie bierze udział 81 artystów z Polski i wielu krajów świata, którzy poprzez sztukę poczty podjęli temat pogranicza kultur, dialogu oraz wzajemnego przenikania się tradycji. I ja mam wielką przyjemność należeć do grupy artystów zaangażowanych w realizację projektu. Oto moja pocztówka z autorska grafiką zatytułowaną „w niepamięci – pamięć”
Czy niebo pamięta?
Czy woda wspomina?
Czy otulony mgłą historii pejzaż
pozwala z nadzieją wyglądać jutra?
Gdzie człowiek?
Gdzie ONI?
Gdzie My?
Gdzie ja?
Tak wiele pytań…
w y s t a w a
/autorka fotografii – Oliwia Galus/
„Mail art to nie tylko nurt artystyczny, ale idea komunikacji poprzez sztukę — ponad granicami, językami i instytucjami. To historia twórczej wymiany, która trwa od ponad pół wieku i wciąż inspiruje kolejne pokolenia artystów.”
„Historia Mail Artu – rys historyczny
Mail art, zwany też sztuką poczty lub sztuką korespondencji, to unikatowy nurt artystyczny, który łączy twórczość plastyczną z komunikacją międzyludzką. Jego istotą jest tworzenie i wysyłanie dzieł sztuki za pośrednictwem tradycyjnej poczty — listów, kopert, znaczków, kartek czy paczek, które same w sobie stają się obiektami artystycznymi.
Początki – Fluxus i lata 60. XX wieku
Korzenie mail artu sięgają ruchu Fluxus, który rozkwitł w latach 60. XX wieku. Artyści tego awangardowego nurtu — m.in. Ray Johnson, George Maciunas, Robert Filliou czy Joseph Beuys — poszukiwali alternatywnych form ekspresji i komunikacji artystycznej, wymykających się instytucjonalnym ramom galerii i muzeów.
Za „ojca mail artu” uznaje się Raya Johnsona, amerykańskiego artystę, który już na początku lat 60. wysyłał swoim znajomym kolaże, rysunki i instrukcje, zachęcając ich do tworzenia własnych wersji i dalszego rozsyłania prac. Tak narodziła się idea sieci artystycznej (network art) — otwartej, demokratycznej przestrzeni wymiany między twórcami.
Złoty okres – lata 70. i 80.
W kolejnych dekadach mail art rozkwitł na całym świecie. Dzięki taniej i powszechnej komunikacji pocztowej artyści zaczęli tworzyć międzynarodowe sieci wymiany. Pojawiły się katalogi, zaproszenia do wspólnych projektów, a koperty i znaczki stały się częścią artystycznej kompozycji.
W tym czasie powstało pojęcie Eternal Network (Wieczna Sieć) — wizji globalnej wspólnoty artystów, w której sztuka krąży bez ograniczeń, niezależnie od instytucji i rynku. Dla wielu twórców mail art był formą sprzeciwu wobec komercjalizacji sztuki i sposobem na utrzymanie bezpośredniego, osobistego kontaktu z innymi artystami.
Mail art w Polsce
W Polsce mail art pojawił się w latach 70. XX wieku, głównie w środowiskach związanych ze sztuką konceptualną i niezależną. Do najbardziej aktywnych twórców należeli m.in. Andrzej Partum, Ewa Partum, Jarosław Kozłowski, Natalia LL czy Tadeusz Kantor, którzy utrzymywali korespondencję z artystami z całego świata.
W okresie PRL-u mail art był również formą wolności — umożliwiał komunikację ponad granicami i cenzurą, tworząc alternatywny obieg informacji i idei artystycznych.
Mail art dziś
Choć era cyfrowa zmieniła sposób komunikacji, mail art wciąż żyje — zarówno w klasycznej formie papierowej, jak i w przestrzeni internetowej. Współcześni twórcy łączą tradycyjne media z cyfrowymi, organizują projekty pocztowe, wystawy online i wymiany międzynarodowe, zachowując ducha oryginalnego ruchu: otwartość, współdziałanie i wolność twórczą.
Mail art pozostaje sztuką dialogu — przypomina, że w erze natychmiastowych wiadomości warto czasem wrócić do gestu wysłania ręcznie stworzonej pracy, która przemierza świat w kopercie, niosąc ze sobą osobisty ślad artysty.
Podsumowanie
Mail art to nie tylko nurt artystyczny, ale idea komunikacji poprzez sztukę — ponad granicami, językami i instytucjami. To historia twórczej wymiany, która trwa od ponad pół wieku i wciąż inspiruje kolejne pokolenia artystów.”